ايرج افشار
25
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
رفت ز دنياى دون شاه سليمان مكان * گشت دليل رهش رحمت پروردگار با خلف خود گذاشت مسند شاهنشهى * كرد رها تخت و تاج ، ماه صفر در بهار كردم از انديشه من پرسش تاريخ سال * گفت بگو سال بود نهصد و هشتاد و چار مدّت عمر آن حضرت شصت و چهار سال و يك ماه و بيست و شش روز و مدت سلطنت او در مملكت ايران پنجاه و سه سال و شش ماه و بيست و پنج روز ، و به نيابت والد بزرگوار مدت هشت سال در خراسان حكومت نمودهاند . اى جوياى حكايت خواقين سلف ، از زمان بهرامگور لغايت حال قرب هزار و دويست و پنجاه سال باشد احدى از سلاطين زمان به طول مدت سلطنت شاه جنت آرامگاه در بلاد ايران پادشاهى نكرده است . شرذمهاى از چگونگى حال آن حضرت آنكه به نوشتن و خواندن تاريخ و فن نقاشى و نيزهبازى خاطر فيض مظاهرش رغبت تمام داشته و در مدت پادشاهى خود دو جنگ عظيم نموده بر اعادى دين مبين خود غالب شدهاند : اول با امراء استاجلو و دوم عبيد خان و كوجم خان در قصبهء جام . و هميشه به دفاتر جمع و خرج و مهمات و معاملات كافهء سپاه و عامّهء رعايا به نفس نفيس مىرسيدند . چنانچه وزرا بىفرمودهء آن حضرت در جلايل اعمال امور ملكى و مالى دخل و تصرف نمىتوانستندى نمود و در تقوى و ورع و پرهيزگارى و مجتنببودن از امور مناهى و ملاهى زياده از حدّ مىكوشيد [ 14 ب ] و از لهوولعب و افعال ذميمه بغايت محترز بود . علماء دين مبين و ارباب عرفان و يقين را بسيار بسيار دوست مىداشت و طبع شريف آن پادشاه دينپرور عدالتگستر به صحبت كثير البركهء علماء و فضلا فوق حد الكلام مايل و راغب بود . اكثر اوقات به عبادت معبود مطلق قيام و اقدام داشته قايم الليل و صايم النهار بودهاند . از غرايب حالات آن حضرت آن است كه باوجود آنكه در اواخر عمر مدت چهارده سال مواجب به لشكر نداده بود جميع خلايق او را دوست مىداشت و يك قدم انحراف از جادهء اطاعت و طريق اخلاص جايز نمىداشتند و خدمت